Nước lá tẩy uế để được bao lâu và đổ nước đã dùng ở đâu cho đúng

Nước lá tẩy uế nấu xong nên dùng trong ngày; để ở nhiệt độ phòng qua đêm, nhất là mùa nóng, nước dễ lên men, đổi mùi, có váng. Nếu buộc phải để sang hôm sau, đậy kín và cất ngăn mát tủ lạnh, dùng trong vòng một ngày. Nước đã dùng nên đổ vào cống thoát nước; nước lá không có muối, không lẫn chất tẩy rửa thì có thể tưới gốc cây cho hợp nếp, còn nước có muối hay đã lau sàn bằng chất tẩy thì không đổ vào đất trồng.

Hai câu hỏi này nghe nhỏ nhưng hay gặp: nấu một nồi to cho tiện rồi để dành, hay đổ nước đã lau ra đâu cho đúng ý người lớn mà không làm chết cây, làm trơn lối đi. Bài này trả lời từng câu, kèm lý do để bạn tự quyết cho nhà mình.

Vì sao nước lá không để được lâu

Nước lá là nước đã đun với lá, củ, vỏ cây, nên chứa đường, chất đạm, chất hữu cơ hoà tan từ thực vật. Khi nguội và để ở nhiệt độ phòng, đó là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, nấm men có sẵn trong không khí và trên dụng cụ phát triển. Sau một đêm ở mùa hè, nước có thể chuyển mùi chua nhẹ, đục hơn, nổi váng mỏng.

Đun sôi lúc nấu diệt phần lớn vi sinh trong nồi, nhưng từ lúc mở vung, lọc qua rổ, đổ ra xô, nước đã tiếp xúc trở lại với không khí và dụng cụ. Xô đã dùng lau sàn mà đổ nước lá thừa vào để dành thì càng nhanh hỏng.

Tinh dầu trong lá bưởi, gừng, sả, quế có giúp chậm lại phần nào nhưng không giữ nước được lâu. Mùi thơm cũng giảm dần vì tinh dầu bay hơi. Một nồi nước lá để tới hôm sau, dù chưa hỏng, thường đã nhạt mùi rõ rệt.

Riêng nước dùng để tắm, rửa mặt sau khi đi viếng về thì càng nên nấu mới, vì nước tiếp xúc với mặt, mắt và vùng da mỏng. Nước lau sàn còn có thể châm chước, nước tắm thì không.

Nước lá để được bao lâu trong từng điều kiện

Bảng dưới là hướng dẫn thận trọng dựa trên cách nước lá thường biến đổi, không phải số đo phòng thí nghiệm. Khi nghi ngờ, đổ đi và nấu mới:

Nếu cần nước lá cho hai ngày liên tiếp, như ngày dọn và ngày dọn vào nhà mới, cách gọn nhất là nấu hai lần, mỗi lần một nồi vừa đủ. Lá thừa của hôm trước bọc trong túi giấy ẩm, cất ngăn mát, sáng hôm sau nấu.

Dấu hiệu nước lá đã hỏng

Trước khi dùng nước lá nấu từ trước, nhìn và ngửi một lượt. Đổ đi nếu thấy:

• Mùi chua, mùi men, mùi hôi thay cho mùi thơm của lá.
• Nước đục rõ so với lúc mới lọc, có cặn lắng bất thường.
• Mặt nước có váng mỏng, bọt nhỏ li ti không tan.
• Thành nồi, thành xô nhớt khi sờ.
• Có đốm mốc ở mép nồi, trên lá còn sót.

Nước lá hỏng dùng lau nhà không gây hại lớn, nhưng để lại mùi chua trên sàn và đi ngược với ý nghĩa sạch sẽ của tập quán. Với nước dùng tắm, rửa mặt, càng không nên dùng nước đã có dấu hiệu lạ.

Nước lá chuyển màu sẫm hơn khi để lâu là chuyện bình thường do chất màu trong lá bị oxy hoá, không hẳn là hỏng. Mùi mới là thứ quyết định: còn thơm mùi lá thì dùng được, đã chua hay hôi thì bỏ.

Nấu vừa đủ: ba cách để không phải để dành

Tính theo xô. Một căn hộ hai, ba phòng thường chỉ cần một đến hai xô nước lá cho lượt cuối. Nấu ba, bốn lít nước với lá rồi pha thêm nước sạch là đủ. Nhà ống nhiều tầng thì nấu hai nồi vào hai thời điểm, mỗi nồi cho một tầng.

Nấu đậm, pha dần. Nấu một nồi nhỏ nước lá đậm, cất trong nồi đậy vung. Mỗi lần cần thì múc ra một phần, pha với nước sạch trong xô. Phần nước đậm còn lại trong nồi ít bị nhiễm bẩn hơn so với đổ cả ra xô.

Chuẩn bị lá, không chuẩn bị nước. Thứ nên chuẩn bị sẵn từ hôm trước là lá đã rửa, đã để ráo, cất ngăn mát; nước thì nấu ngay buổi sáng. Lá tươi giữ tốt hơn nước lá.

Dùng phích, bình giữ nhiệt cho phần nhỏ. Nếu chỉ cần một ít nước lá ấm để rửa tay, vẩy ở cửa vào buổi chiều, đổ phần ấy vào phích sạch ngay khi vừa lọc. Nước trong phích kín ít tiếp xúc không khí, giữ được ấm và thơm tới chiều.

Đổ nước đã dùng ở đâu: tập quán và thực tế

Nhiều gia đình có nếp đổ nước tẩy uế đã dùng ra ngoài nhà, như ra ngoài cửa, ra rãnh nước, ra gốc cây ngoài vườn, ý là đưa những gì đã được "rửa" ra khỏi nhà. Một số nơi dặn không đổ nước ấy vào trong nhà hay vào bồn rửa bát. Đây là nếp riêng, mỗi nhà một khác.

Về thực tế, có ba điều cần cân nhắc. Thứ nhất, nước đã lau sàn chứa bụi bẩn, tóc, có khi cả chất tẩy rửa từ lượt lau trước; đổ ra lối đi chung, vỉa hè làm trơn và bẩn, phiền hàng xóm. Thứ hai, nước có muối, có chất tẩy rửa đổ vào gốc cây, bồn hoa làm hại đất và rễ. Thứ ba, ở chung cư, không có "bên ngoài" để đổ, nên bồn cầu hay ống thoát sàn là lựa chọn duy nhất hợp lý.

Một cách dung hoà: nước lá sạch, chưa lau, còn thừa trong nồi, không muối, không chất tẩy, đã nguội, có thể tưới gốc cây ngoài sân cho hợp nếp. Nước đã lau sàn thì đổ vào cống thoát nước, bồn cầu hoặc rãnh thoát của nhà mình.

Nước nào đổ ở đâu

Bảng tóm tắt để khỏi lúng túng cuối buổi lau:

Đừng đổ bã lá vào bồn rửa bát hay bồn cầu. Lá và xơ gừng là thứ gây tắc ống thoát nước nhanh nhất trong ngày tẩy uế.

Với nhà ở mặt phố, rãnh nước trước cửa thường là rãnh chung của cả dãy. Đổ nước lau đã dùng vào đó thì đổ từ từ, sát miệng rãnh, xả thêm một gáo nước sạch, để không đọng vệt bẩn trước cửa nhà mình hay nhà bên.

Chậu nước rửa tay đặt ở cửa: thay khi nào

Trong ngày tẩy uế, nhiều nhà đặt một chậu nước lá ở cửa để người ra vào rửa tay, như một cử chỉ nhắc mọi người về ý nghĩa của ngày hôm ấy. Chậu nước này được nhiều người dùng chung, lại ở ngoài trời, nên bẩn nhanh hơn nồi nước trong bếp.

Cách làm hợp vệ sinh là dùng chậu nhỏ, nước vừa đủ, thay nước sau vài lượt người rửa hoặc khi thấy nước đục. Đặt kèm xà phòng và một chiếc khăn riêng, hoặc giấy lau tay dùng một lần. Cuối ngày đổ nước, rửa chậu, úp khô; không để chậu nước qua đêm vì muỗi có thể đẻ trứng trong nước đọng.

Với trẻ nhỏ, có thể biến việc rửa tay ở chậu nước lá thành một trò vui nhẹ nhàng, vừa giữ nếp nhà vừa tập thói quen rửa tay, miễn là nước sạch, không đậm, và người lớn đứng bên cạnh.

Dụng cụ sau khi dùng

Nồi nấu nước lá rửa sạch, nếu là nồi nấu ăn thì rửa kỹ để hết mùi tinh dầu. Xô đựng nước lá và xô nước lau rửa bằng nước rửa chén, xả sạch, úp ngược cho ráo; xô còn ướt để trong góc dễ có mùi hôi và mốc ở đáy. Khăn lau giặt và phơi nắng ngay trong ngày.

Rổ, vải thưa dùng lọc nước lá giũ sạch bã, rửa, phơi khô. Vải thưa dính tinh dầu lâu ngày có thể ám mùi, nên dành riêng một miếng cho việc này, không dùng chung với việc lọc đồ ăn.

Với những gia đình tẩy uế mỗi năm vài lần, cất bộ dụng cụ riêng gồm một nồi cũ, một xô, vài khăn, một miếng vải lọc trong cùng một thùng giúp lần sau không phải đi tìm, và không lẫn với đồ bếp hằng ngày. Trước khi cất, để mọi thứ khô hẳn; thùng đựng khăn còn ẩm mở ra sau nửa năm sẽ là một thùng mốc.

Câu hỏi thường gặp

Nước lá để qua đêm có dùng lau nhà được không?

Nếu nồi đậy kín, trời lạnh, nước không có mùi chua, không váng thì vẫn có thể lau được. Mùa nóng hoặc nước đã đổi mùi thì nên đổ đi và nấu mới, vì nước hỏng để lại mùi chua trên sàn.

Có thể đông đá nước lá để dùng dần không?

Có thể, nhưng ít khi đáng làm. Nước lá rã đông nhạt mùi hơn và chiếm chỗ trong tủ đông. Giữ lá tươi trong ngăn mát rồi nấu khi cần thì tiện và thơm hơn.

Nước lá tưới cây có tốt cho cây không?

Nước lá sạch, đã nguội, không có muối hay chất tẩy rửa thường không hại cây, nhưng cũng không phải phân bón. Đổ một ít ra gốc cây để giữ nếp là được, không nên tưới đẫm thường xuyên.

Ở chung cư thì đổ nước tẩy uế ở đâu?

Đổ vào bồn cầu hoặc ống thoát sàn của nhà tắm. Không đổ ra hành lang, ban công chung hay xuống dưới. Bã lá bỏ vào túi rác hữu cơ.

Có cần đổ nước tẩy uế vào một giờ nhất định không?

Một số gia đình có nếp riêng về thời điểm. Về thực tế, nên đổ ngay khi lau xong để nước không đọng lại, xô được rửa sạch và phơi khô trong ngày.

Bã lá bưởi có dùng lại được không?

Bã đã nấu hết mùi, không nên dùng lại cho nồi nước khác. Có thể bỏ vào thùng ủ phân hoặc rác hữu cơ. Không nên phơi khô bã để đốt trong nhà vì khói lá ẩm rất cay.