Làm nước lá tẩy uế khi nhà mới chưa có bếp: hãm bằng ấm điện, dùng lá khô, vỏ bưởi

Khi nhà mới chưa lắp bếp hay phòng trọ chỉ có một chiếc ấm siêu tốc, bạn vẫn làm được nước lá tẩy uế bằng cách hãm: cho lá bưởi đã rửa, vò vào chậu inox hoặc nồi có nắp, đổ nước sôi từ ấm vào, đậy kín hai mươi đến ba mươi phút rồi lọc, pha thêm nước nguội. Nếu không có cả nước sôi, vò mạnh lá trong nước ấm cũng cho mùi nhẹ; vỏ bưởi và lá phơi khô chuẩn bị từ trước là phương án dự phòng gọn nhất.

Tình huống này rất hay gặp: buổi tẩy uế thường diễn ra khi nhà còn trống, trước ngày dọn đồ vào, nghĩa là chưa có bếp gas, chưa có nồi niêu, có khi chưa có cả bàn để đặt đồ. Bài này hướng dẫn ba cách làm nước lá không cần bếp, so sánh để chọn, và những lưu ý an toàn khi dùng nước sôi và đồ điện trong một căn nhà chưa quen.

Vì sao không cần nấu sôi lâu vẫn có nước lá

Mùi thơm của lá bưởi, gừng, sả nằm trong tinh dầu chứa ở các túi nhỏ trong lá và vỏ. Muốn mùi thoát ra nước, cần hai thứ: làm vỡ các túi ấy và có nhiệt để tinh dầu khuếch tán nhanh. Nấu sôi trên bếp là cách quen thuộc, nhưng không phải cách duy nhất. Vò, xé lá làm vỡ túi tinh dầu; nước sôi đổ vào rồi đậy kín giữ nhiệt đủ lâu để mùi ngấm ra, giống như hãm một ấm trà.

Thực ra nấu quá lâu còn làm một phần tinh dầu bay theo hơi nước. Cách hãm có nắp đậy giữ lại phần hơi ấy trong chậu, nên nước hãm đôi khi thơm không kém nước nấu, chỉ nhạt màu hơn. Với mục đích lau nhà theo tập quán, độ thơm vừa phải là đủ.

Điều này cũng có nghĩa là bạn không cần mượn bếp hàng xóm hay mang nồi nước lá nấu sẵn từ nhà cũ sang, một việc vừa nặng vừa dễ đổ. Một chiếc ấm điện và một cái chậu là đủ.

Cách 1: hãm lá bằng nước sôi từ ấm siêu tốc

Đây là cách cho mùi rõ nhất khi không có bếp. Dụng cụ: ấm siêu tốc, một chậu inox hoặc nồi có nắp, một rổ nhựa để lọc, một xô:

1. Rửa sạch một nắm lá bưởi tươi, để ráo. Vò mạnh hoặc xé đôi từng lá cho dậy mùi.
2. Cho lá vào chậu inox hoặc nồi. Không dùng xô nhựa mỏng, chậu nhựa cũ, vì nước sôi có thể làm nhựa mềm, biến dạng.
3. Đun một ấm nước sôi, khoảng một lít rưỡi đến gần hai lít tuỳ ấm. Đặt chậu dưới sàn, ở chỗ không ai đi qua, rồi rót nước sôi từ từ vào lá.
4. Đậy nắp kín, hoặc chụp một chiếc đĩa to lên, để hai mươi đến ba mươi phút.
5. Mở nắp khi nước đã bớt nóng, lọc lá qua rổ vào xô.
6. Pha thêm nước nguội sạch tới khi đủ một xô và nhiệt độ vừa tay.

Lượng nước trên là ví dụ giả định cho một căn hộ nhỏ hoặc phòng trọ. Nhà rộng hơn thì hãm hai mẻ, hoặc dùng nhiều lá hơn để nước hãm đậm rồi pha loãng.

Có thể hãm cùng lúc vài lát gừng đập dập hoặc một khúc sả để mùi ấm hơn; gừng và sả cần thời gian hãm lâu hơn lá một chút.

Cách 2: vò lá trong nước ấm, nhanh mà nhẹ mùi

Khi nào dùng. Khi không có ấm điện, nhà chưa có điện, hoặc cần nước lá ngay trong vài phút. Mùi nhẹ hơn hẳn nước hãm, nhưng đủ để cảm nhận và đủ ý nghĩa cho phần tập quán.

Cách làm. Cho lá đã rửa vào một chậu nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng. Đeo găng, vò mạnh lá trong nước vài phút cho tới khi nước ngả màu xanh nhạt và dậy mùi. Để thêm mười phút rồi vớt lá ra.

Mẹo cho đậm hơn. Xé lá nhỏ hơn, hoặc cho lá vào một túi vải, bóp mạnh trong nước. Vỏ bưởi tươi phần xanh bên ngoài bóp trong nước cho nhiều tinh dầu hơn lá.

Lưu ý da. Vò lá bằng tay trần lâu có thể làm da tay nhạy cảm ngứa rát vì tinh dầu. Đeo găng cao su, rửa tay sau đó; nhất là với vỏ chanh, vỏ quất, tránh ra nắng ngay khi tay còn dính tinh dầu.

Dùng ngay. Nước vò lá không qua đun nóng, nên dùng trong vài giờ, không để dành.

Cách 3: lá khô và vỏ bưởi phơi sẵn

Nếu biết trước sắp chuyển nhà, cách gọn nhất là chuẩn bị lá khô từ vài tuần trước. Lá bưởi rửa sạch, để ráo, phơi chỗ râm thoáng cho tới khi giòn; phơi nắng gắt làm lá vàng và mất mùi nhanh. Vỏ bưởi ăn xong gọt lấy phần vỏ xanh mỏng, bỏ cùi trắng, phơi nắng tới khi cứng giòn. Cất cả hai trong lọ hoặc túi kín, nơi khô.

Đến ngày tẩy uế, chỉ cần một nắm lá khô hoặc vỏ khô, hãm với nước sôi như cách 1, đậy lâu hơn một chút. Lá khô cho mùi dịu, hơi giống mùi trà; vỏ bưởi khô cho mùi đậm và ngọt hơn lá tươi. Nhiều nhà trộn hai thứ.

Lá khô và vỏ khô cũng là thứ dễ mang theo nhất khi chuyển nhà xa, chuyển vào một thành phố khác nơi chưa biết chợ nào bán lá bưởi. Một túi nhỏ trong ba lô là đủ cho buổi tẩy uế đầu tiên ở nơi mới.

So sánh các cách làm nước lá

Bảng dưới giúp chọn cách hợp với hoàn cảnh nhà mình:

Không cách nào "đúng nếp" hơn cách nào. Theo quan niệm dân gian, điều quan trọng là nước sạch, thơm và được dùng sau khi nhà đã dọn sạch; cách lấy mùi từ lá là chuyện kỹ thuật.

Nếu người lớn trong nhà băn khoăn vì nước không được "nấu", có thể giải thích rằng hãm cũng là dùng nước sôi, giống như pha ấm trà mời khách. Phần lớn ông bà thấy hợp lý khi nghe so sánh ấy.

Mang theo gì cho buổi tẩy uế ở nhà trống

Nhà trống thường thiếu đúng những thứ nhỏ nhất. Một túi đồ gọn mang theo:

• Ấm siêu tốc và một ổ cắm nối dài loại tốt, dây ngắn.
• Một chậu inox hoặc nồi có nắp, một rổ nhựa để lọc, một xô, một gáo.
• Lá bưởi tươi đã rửa để ráo trong túi, hoặc lá khô, vỏ bưởi khô trong lọ.
• Găng tay cao su, vài khăn lau sạch, cây lau nhà, túi rác.
• Một can nước sạch phòng khi nước máy chưa mở hoặc còn đục sau thời gian bỏ trống.
• Nếu có nếp đốt bột: gói bột, đĩa sứ, khay kim loại, bật lửa dài, nắp kim loại để dập.

Nước máy ở nhà để trống lâu ngày thường ra đục, có mùi gỉ trong vài phút đầu; xả vòi một lúc cho trong rồi mới dùng pha nước lá.

Gom tất cả vào một thùng nhựa có nắp, dán một mẩu giấy ghi danh sách lên nắp. Lần chuyển nhà sau hay khi giúp người thân dọn nhà mới, chỉ việc xách thùng đi.

An toàn với nước sôi và đồ điện trong nhà chưa quen

Nhà mới, nhà trống có những rủi ro mà nhà đang ở không có. Vài lưu ý khi dùng ấm điện và nước sôi:

• Kiểm ổ điện trước khi cắm ấm: ổ lỏng, cháy xém, không có nắp che thì không dùng. Ấm siêu tốc công suất lớn; không cắm qua ổ nối dài mỏng, cuộn dây còn cuộn tròn.
• Không đặt ấm và chậu nước sôi trên sàn nơi có người đi lại: nhà trống chưa có bàn, người ta hay đặt mọi thứ xuống sàn; chọn một góc khuất, có người canh.
• Rót nước sôi từ thấp: cúi thấp ấm sát miệng chậu, rót chậm, tránh nước bắn.
• Không bê chậu nước sôi đi lại: chờ nước bớt nóng mới lọc và mang đi.
• Trẻ nhỏ, thú cưng: giữ xa khu vực hãm lá cho tới khi nước đã nguội và được đổ vào xô.
• Sàn còn ướt: nếu vừa lau sàn bằng nước thường, chờ khô khu vực đặt ấm và ổ điện.

Những lưu ý này nghe hiển nhiên, nhưng ngày dọn nhà thường bận rộn và nhiều người, là lúc những chuyện hiển nhiên hay bị quên nhất.

Dùng nước lá hãm thế nào cho đủ một căn nhà

Một mẻ hãm từ một ấm nước sôi cộng nước nguội pha thêm thường được khoảng một xô, đủ lau lượt cuối cho phòng trọ hay căn hộ một phòng ngủ. Căn hộ lớn hơn có thể hãm hai mẻ nối tiếp: trong lúc lau phòng thứ nhất bằng xô đầu, mẻ thứ hai đang ngấm trong chậu.

Vì nước hãm thường nhạt hơn nước nấu, có thể ưu tiên dùng cho những chỗ được coi trọng theo nếp: ngưỡng cửa, cửa chính, sàn phòng khách, phòng thờ nếu có. Các phòng còn lại lau bằng nước sạch sau khi đã làm sạch kỹ cũng không có gì thiếu sót.

Lá đã hãm xong bỏ vào túi rác hữu cơ, không để lại trong nhà trống. Chậu, rổ rửa sạch, úp khô để dùng cho bữa cơm đầu tiên ở nhà mới.

Nhà chưa có ai ở thì sau khi lau xong nên để cửa sổ hé cho thoáng nếu an toàn, hoặc ít nhất mở hết cửa trong một hai giờ trước khi khoá cửa ra về. Nhà đóng kín ngay khi sàn còn ẩm dễ có mùi bí khi quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Nước lá hãm có thơm bằng nước lá nấu không?

Thường nhạt màu hơn nhưng mùi không kém nhiều nếu vò lá kỹ và đậy kín đủ lâu. Muốn đậm hơn, dùng nhiều lá hơn hoặc thêm vỏ bưởi, không cần đun.

Có thể hãm lá trong xô nhựa không?

Chỉ nên dùng xô nhựa dày loại chịu nhiệt. Xô, chậu nhựa mỏng gặp nước sôi có thể mềm, méo, thậm chí thủng đáy. Chậu inox, nồi hoặc thau nhôm an toàn hơn.

Dùng nước nóng từ bình nóng lạnh thay nước sôi được không?

Được, nhưng nước bình nóng lạnh thường không đủ nóng để mùi ra nhanh, cần vò lá kỹ và ngâm lâu hơn. Mùi sẽ nhẹ hơn hãm bằng nước sôi.

Lá bưởi khô phơi bao lâu thì dùng được?

Phơi chỗ râm thoáng tới khi lá giòn, bóp vỡ được, thường vài ngày tuỳ thời tiết. Cất trong túi kín nơi khô; lá có mùi mốc hay đốm trắng thì bỏ.

Có thể nhỏ tinh dầu bưởi vào nước thay cho lá không?

Không nên tự nhỏ tinh dầu đậm đặc vào xô nước. Tinh dầu không tan đều, giọt nổi trên mặt dễ bám vào tay gây kích ứng và có thể làm loang bề mặt sàn. Lá tươi hoặc lá khô vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

Nhà chưa có điện, nước thì làm sao?

Mang theo một can nước sạch và dùng cách vò lá trong nước. Nếu không có lá, lau sạch nhà bằng nước thường, mở cửa thông gió; phần tập quán có thể làm bổ sung vào hôm dọn vào khi đã có điện nước.