Người thuê nhà hay thuê trọ vẫn tẩy uế được theo tập quán, chỉ cần làm gọn hơn: báo trước chủ nhà nếu định đốt bột, ưu tiên cách lau nước lá ít khói, làm sạch kỹ những chỗ người thuê trước dùng nhiều nhất và không làm gì để lại vết trên tường, sàn, đồ đạc của chủ. Một buổi chiều, hai người là đủ cho một phòng trọ hay căn hộ nhỏ.
Phòng trọ có đặc điểm riêng: người ở thay nhau liên tục, có khi chỉ cách vài ngày; chủ nhà dọn qua loa giữa hai lượt thuê; đồ đạc như giường, tủ, nệm là của chủ, không phải của mình. Vì vậy phần làm sạch cần kỹ hơn nhà mua lại ở vài chỗ, còn phần tập quán cần nhẹ tay hơn. Bài này đi theo thứ tự một buổi dọn phòng thuê, từ lúc nhận chìa khoá tới lúc trải ga giường.
Có cần hỏi chủ nhà trước không
Lau phòng bằng nước lá, rắc ít muối ở cửa rồi quét đi thì không cần xin phép ai, giống như việc lau dọn bình thường. Còn đốt bột tẩy uế thì nên nói trước một câu, vì ba lý do: khói có thể làm ám trần, tường mới sơn; nhiều nhà trọ có đầu báo khói hoặc quy định cấm đốt lửa trong phòng; và hàng xóm sát vách có thể ngửi thấy khói, nghĩ là có cháy.
Cách hỏi nên đơn giản, nói rõ việc mình làm: đốt một lượng bột nhỏ trên đĩa sứ, có người trông, mở cửa, làm trong khoảng nửa giờ. Phần lớn chủ nhà người Việt hiểu tập quán này và đồng ý, nhiều người còn chỉ chỗ đặt đĩa an toàn hơn. Nếu chủ nhà không đồng ý, dùng cách không khói là đủ; không nên lén đốt rồi để chủ phát hiện vết ám, vì chuyện tiền cọc khi trả phòng sẽ phức tạp hơn nhiều.
Với khu trọ có nhiều phòng chung một hành lang, cũng nên báo các phòng bên cạnh, nhất là khi có nhà có em bé hay người già. Một lời báo trước giữ được hoà khí lâu dài với hàng xóm, những người mình sẽ gặp mỗi ngày trong cả năm thuê.
Những chỗ trong phòng thuê cần làm sạch kỹ nhất
Phòng trọ nhìn thì đơn giản nhưng có vài chỗ tích bẩn qua nhiều lượt người thuê mà chủ nhà ít khi dọn tới:
| Chỗ cần làm | Vì sao | Cách làm gọn |
|---|---|---|
| Nệm, gối của chủ | Nhiều người đã dùng, có mạt bụi, mồ hôi | Hút bụi hai mặt, phơi nắng nếu được; bọc tấm bảo vệ nệm riêng của mình |
| Gầm giường, nóc tủ | Bụi lâu ngày, có khi đồ người cũ rơi lại | Dùng chổi cán dài, khăn ẩm, gom rác ra ngay |
| Nhà vệ sinh | Cặn vôi, ron đen, ống thoát có tóc | Chất tẩy nhà tắm theo nhãn, bàn chải, dội nước; mở cửa thông gió |
| Bếp, kệ chén | Dầu mỡ, dấu gián | Nước nóng pha nước rửa bát, lau trong ngăn, để khô trước khi xếp đồ |
| Tay nắm, công tắc, điều khiển | Nhiều tay chạm qua | Khăn ẩm với nước rửa nhẹ, lau khô |
| Lưới lọc điều hoà | Bụi và mùi người ở trước | Tháo rửa nước, phơi khô; dàn lạnh nhờ chủ gọi thợ |
Việc vệ sinh điều hoà và sửa chỗ hỏng thuộc trách nhiệm ai thì xem hợp đồng thuê; nhiều chủ nhà sẵn lòng gọi thợ khi được báo sớm. Chụp ảnh tình trạng phòng ngay lúc nhận, trước khi lau, để khi trả phòng không bị tính những hư hỏng có từ trước.
Một buổi dọn và tẩy uế phòng thuê
Thứ tự dưới viết cho phòng trọ một gian có vệ sinh khép kín hoặc căn hộ mini, hai người làm:
- Chụp ảnh toàn bộ phòng, ảnh cận các chỗ hỏng, vết bẩn khó tẩy, chỉ số điện nước.
- Mở cửa sổ, cửa chính, bật quạt. Hút bụi hoặc quét trần, góc tường, nóc tủ, quạt trần.
- Lau cửa, khung cửa, tay nắm, bậu cửa sổ, tủ bên trong và bên ngoài.
- Cọ nhà vệ sinh và bếp, dội sạch, để khô.
- Lau sàn từ góc trong cùng ra cửa.
- Phần tập quán: lau lại khung cửa chính và bậu cửa bằng nước lá đã nấu sẵn và để nguội; hoặc, nếu chủ nhà đồng ý, đốt một lượng bột nhỏ trên đĩa sứ đặt trên viên gạch ở giữa phòng, có người ngồi trông đến khi tàn.
- Để phòng thoáng ít nhất một giờ, trong lúc đó mang rác xuống, mua đồ thiếu.
- Trải tấm bảo vệ nệm, ga gối của mình, xếp đồ vào tủ.
Cả buổi chừng ba đến bốn giờ. Nếu phải làm sau giờ làm việc, có thể chia hai tối: tối đầu làm sạch, tối sau phần tập quán và xếp đồ. Đừng đốt bột vào lúc khuya khi mọi người xung quanh đã ngủ và không ai ngửi thấy khói kịp thời nếu có sự cố.
Cách tẩy uế ít khói hợp với phòng trọ
Phòng trọ thường nhỏ, trần thấp, ít cửa sổ, nên khói đọng lâu. Người thuê trọ có thể giữ phần tập quán bằng những cách gần như không khói. Phổ biến nhất là lau nước lá bưởi hoặc nước gừng đã để nguội ở cửa, bậu cửa sổ và sàn lối vào. Có người rắc một nhúm muối hạt ở cửa và các góc phòng, để qua một đêm rồi quét gom bỏ đi, vừa giữ ý nghĩa dân gian vừa không để muối hút ẩm làm ố gạch.
Nếu vẫn muốn đốt bột, dùng lượng rất nhỏ, ít hơn hướng dẫn cho căn hộ, đặt ở chỗ thoáng nhất, gần cửa ra vào, và đứng cạnh suốt thời gian bột cháy. Phòng có gác xép gỗ thì đặt đĩa ở tầng dưới, xa cầu thang gỗ. Không đốt khi có người đang ngủ trong phòng hay phòng bên cạnh có em bé.
Theo quan niệm dân gian, nghi thức nhỏ này giúp người mới đến khép lại chuyện của người ở trước. Với người đi trọ xa nhà, nó còn là cách tự nhủ rằng từ hôm nay đây là chỗ của mình, dù chỉ thuê một năm. Ý nghĩa đó không cần khói nhiều mới có.
Đừng làm những việc này trong nhà thuê
Một số việc làm theo thói quen ở nhà mình lại gây rắc rối ở nhà thuê:
- Đóng đinh, khoan tường để treo đồ tẩy uế hay vật dân gian khi chưa hỏi chủ.
- Đổ nước lá có bã lá vào bồn cầu hay ống thoát sàn: lá vụn dễ gây tắc. Lọc bã, bỏ vào thùng rác.
- Dùng chất tẩy mạnh lên sàn gỗ, mặt đá tự nhiên của chủ mà chưa thử ở góc khuất.
- Pha javel với chất tẩy khác để “sạch hơn”: hỗn hợp có thể sinh khí độc, nhất là trong phòng nhỏ.
- Đốt bột rồi đi ra ngoài, để đĩa cháy một mình.
- Vứt đồ người thuê trước để lại mà không báo chủ nhà; có thể họ sẽ quay lại lấy.
Nếu muốn treo thứ gì ở cửa theo tục quê, như bó lá khô hay túi muối nhỏ, dùng móc dán không để lại vết thay cho đinh, và tháo đi khi trả phòng.
Nguyên tắc chung là để lại phòng đúng như lúc nhận, chỉ sạch hơn. Khi trả phòng, chính những ảnh chụp lúc nhận và một căn phòng không có vết ám, vết đinh là thứ giúp lấy lại tiền cọc nhanh.
Đồ mang từ chỗ cũ sang: làm sạch trước khi vào phòng mới
Người đi thuê thường chuyển nhà nhiều lần, mỗi lần mang theo vài thùng đồ, cái quạt, nồi cơm, chăn gối, đôi khi cả tấm nệm mỏng. Những thứ này đã nằm trong phòng cũ, có thể dính bụi, gián con trong khe, mạt bụi trong chăn. Lau và giặt chúng trước khi xếp vào phòng mới là phần “làm mới” thực tế nhất của cả buổi, và cũng là phần hay bị bỏ vì mệt.
Một cách gọn: trước ngày chuyển, giặt sẵn chăn ga, phơi khô, gấp vào túi sạch. Thùng carton cũ đã để lâu ở góc ẩm thì thay thùng mới, vì gián hay đẻ trứng trong nếp gấp carton. Đồ điện như quạt, nồi cơm thì lau ngoài, tháo lồng quạt rửa nếu tiện. Khi đến phòng mới, những món này đặt tạm ở một góc đã lau, xếp vào sau khi phần làm sạch và tẩy uế xong.
Theo quan niệm dân gian, có người không muốn mang “cái cũ” vào nhà mới, nên bỏ bớt đồ hỏng, đồ không dùng trước khi chuyển. Đứng ở góc sinh hoạt, đó cũng là dịp tốt để giảm bớt đồ đạc, nhất là khi phòng mới nhỏ hơn.
Khi người thuê trước rời đi vì ốm đau hay chuyện buồn
Đôi khi người đi thuê nghe hàng xóm kể người ở trước ốm nặng phải chuyển đi, hoặc có chuyện buồn trong phòng. Điều này dễ làm người mới đến lo lắng. Về vệ sinh, cách xử lý không khác: làm sạch kỹ, thay hoặc bọc nệm, giặt rèm, mở cửa thông gió vài ngày. Nếu người ở trước mắc bệnh truyền nhiễm, có thể hỏi chủ nhà đã khử khuẩn chưa và làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế, không tự pha hoá chất mạnh.
Nếu chưa rõ, có thể hỏi thẳng chủ nhà phòng đã được làm sạch, khử khuẩn ra sao và đã thay nệm chưa. Câu hỏi này hợp lý, không phải tò mò, vì nó liên quan trực tiếp đến sức khoẻ người ở sau. Chủ nhà chu đáo thường trả lời rõ, có khi còn chủ động thay nệm mới.
Về tập quán, nhiều người chọn làm buổi tẩy uế kỹ hơn một chút cho yên lòng, và đó là quyền của họ. Nhưng không nên để những lời kể làm mình sợ hãi đến mất ngủ. Phần lớn phòng trọ ở thành phố đã có hàng chục người ở qua; chuyện buồn vui là chuyện của đời sống. Một căn phòng sạch, sáng, thông thoáng, có đồ đạc của mình, sau vài tuần sẽ thành chỗ ở quen thuộc.
Câu hỏi thường gặp
Ở ghép với người khác thì có nên tẩy uế không?
Nên hỏi ý bạn cùng phòng trước. Nếu có người không thích khói hoặc không theo tập quán này, dùng cách lau nước lá ở cửa và khu của mình. Chung phòng thì việc tôn trọng nhau quan trọng hơn làm đủ nghi thức.
Chủ nhà cấm đốt bột thì phần tập quán có còn ý nghĩa?
Theo cách hiểu của nhiều gia đình, ý nghĩa nằm ở việc làm sạch và lòng thành của người làm, không nằm ở lượng khói. Lau nước lá, rắc muối ở cửa rồi quét đi, mở cửa đón gió là đủ để giữ tục mà vẫn đúng quy định nhà trọ.
Có cần tẩy uế mỗi lần chuyển phòng trong cùng khu trọ?
Không có quy định. Nhiều người chỉ làm khi chuyển sang chỗ ở hoàn toàn mới. Chuyển phòng trong cùng khu thì làm sạch kỹ phòng mới là đủ; nếu thấy cần cho yên lòng thì lau nước lá ở cửa phòng.
Nệm của chủ nhà quá cũ thì làm sao?
Báo chủ nhà, đề nghị thay hoặc giặt. Nếu chủ không thay, hút bụi kỹ hai mặt, phơi nắng, rồi bọc tấm bảo vệ nệm chống thấm. Cách này giúp ngủ yên tâm hơn mà không phải mua nệm mới cho một chỗ ở tạm.
Tẩy uế xong có nên đóng kín cửa để giữ mùi không?
Không nên. Mùi khói bột không có tác dụng vệ sinh, và phòng nhỏ đóng kín thì khói đọng lại gây khó thở, đau đầu. Mở cửa thông gió ít nhất một giờ, đến khi không còn mùi hắc rồi mới đóng.