Tẩy uế nhà mua lại gồm hai phần: làm sạch sâu những chỗ người ở trước dùng nhiều nhất (bếp, nhà vệ sinh, tủ âm tường, cống, điều hoà) và một buổi tẩy uế theo tập quán khi nhà đã sạch, để gia đình yên lòng bắt đầu. Phần thứ nhất mới là phần tốn công và quyết định ngôi nhà có dễ chịu hay không.
Nhà mua lại khác nhà mới ở chỗ nó có lịch sử: mùi nấu nướng thấm vào tủ bếp, cặn xà phòng trong ống thoát, lớp bụi trong dàn lạnh điều hoà, vết đinh trên tường, đôi khi cả đồ đạc bỏ lại. Người Việt hay nói muốn “giải uế” nhà cũ để khép lại chuyện của chủ trước. Bài này đi qua từng khu cần làm sạch, cách nhận ra hư hỏng ngầm trong lúc lau, và cách đặt buổi tẩy uế vào cuối cùng.
Nhà mua lại cần làm sạch khác nhà mới ở đâu
Nhà mới bàn giao thường chỉ có bụi xây dựng: bám mặt, lau vài lượt là hết. Nhà đã có người ở năm bảy năm thì bẩn theo kiểu khác: dầu mỡ bám thành lớp trên tủ bếp và máy hút mùi, cặn vôi trên vòi sen, mảng bám trong khe ron gạch nhà vệ sinh, tóc và xà phòng kết lại trong ống thoát sàn, bụi mịn nằm sâu trong lá tản nhiệt của điều hoà. Những thứ này không hết bằng một lượt lau nước.
Một khác biệt nữa là mùi. Nhà có người hút thuốc lâu năm, nhà nuôi chó mèo, nhà kín ít mở cửa đều để lại mùi thấm vào trần thạch cao, gỗ, rèm, thảm. Tẩy uế bằng khói không khử được loại mùi này, chỉ phủ lên một lúc rồi mùi cũ quay lại. Cách đúng là tìm nguồn mùi, làm sạch hoặc thay vật liệu giữ mùi, rồi mới tính chuyện tập quán.
Vì vậy trình tự hợp lý cho nhà mua lại là: đồ bỏ lại xử lý trước, làm sạch sâu từng khu, soát hư hỏng, sửa những gì cần sửa, rồi buổi tẩy uế đứng cuối như dấu chấm hết cho phần “cũ” của ngôi nhà.
Từng khu cần làm sạch sâu và cách làm
Bảng dưới liệt kê những khu tích bẩn nhiều nhất trong nhà đã qua sử dụng, cách tự làm ở mức gia chủ, và khi nào nên gọi thợ:
| Khu vực | Bẩn thường gặp | Cách tự làm | Khi nào gọi thợ |
|---|---|---|---|
| Tủ bếp, máy hút mùi | Dầu mỡ đóng lớp, mùi thức ăn | Nước nóng pha nước rửa bát, lau nhiều lượt; tháo lưới lọc ngâm | Tủ gỗ phồng, mốc trong hộc |
| Nhà vệ sinh | Cặn vôi, ron gạch đen, mùi cống | Chất tẩy dành cho nhà tắm theo nhãn, bàn chải ron, dội nước nhiều | Mùi cống không hết sau khi cọ, sàn đọng nước |
| Ống thoát sàn, bồn rửa | Tóc, xà phòng, mỡ kết tụ | Tháo nắp lưới, gắp rác, dội nước nóng vừa phải | Thoát chậm, có tiếng ọc, trào ngược |
| Điều hoà | Bụi trong lưới lọc, dàn lạnh | Tháo lưới lọc rửa nước, phơi khô | Nên vệ sinh dàn lạnh bằng thợ ngay đầu |
| Tủ âm tường | Bụi, mùi long não, dấu côn trùng | Hút bụi, lau khăn ẩm, mở cửa tủ phơi gió | Gỗ mục, có mối, dấu gián nhiều |
| Cửa, tay nắm, công tắc | Bám tay lâu năm, ngả màu | Khăn ẩm với nước rửa nhẹ, lau khô | Công tắc lỏng, nóng |
Nguyên tắc chọn chất tẩy rửa: mỗi lần chỉ dùng một loại theo nhãn, xả nước sạch rồi mới đổi loại khác. Tuyệt đối không trộn nước javel với chất tẩy có axit hay có amoniac, vì hỗn hợp sinh khí độc. Đeo găng, mở cửa khi cọ nhà vệ sinh.
Soát hư hỏng ngầm trong lúc lau dọn
Buổi làm sạch nhà mua lại là dịp tốt nhất để phát hiện những thứ người bán không kể, vì tay chạm vào mọi chỗ. Để ý mấy dấu hiệu:
- Vết ố vàng, loang trên trần thạch cao và góc tường: dấu thấm từ nhà trên hoặc từ mái.
- Chân tường bong sơn, có muối trắng: tường hút ẩm từ nền.
- Ron gạch nhà tắm rỗng, gõ nghe bộp: chống thấm sàn có thể đã hỏng.
- Ổ cắm lỏng, vết khói đen quanh ổ, công tắc nóng khi bật: dây điện cũ hoặc quá tải.
- Phân chuột, vết gặm ở góc bếp, sau tủ lạnh cũ: có lối chuột vào nhà.
- Đường mối đất trên khung cửa gỗ, chân cầu thang: cần thợ diệt mối kiểm tra.
Ghi lại bằng ảnh từng chỗ, kèm ngày. Nếu nhà vẫn trong thời gian thoả thuận với người bán, ảnh là căn cứ để trao đổi. Nếu không, đó là danh sách sửa chữa để làm trước khi dọn đồ, vì sửa tường, sửa sàn sau khi đã kê tủ giường là việc tốn kém gấp đôi. Mốc lan rộng, mối, chuột nhiều nên giao cho thợ chuyên, không tự xử lý bằng hoá chất mua trôi nổi.
Đồ người cũ để lại và mùi lâu năm
Nhà mua lại hay kèm vài món: tủ, giường, bàn thờ cũ, chậu cây, rèm. Nguyên tắc chung là đồ nào làm sạch được tận gốc thì giữ, đồ bọc vải hay nệm mút đã dùng lâu thì cân nhắc thay, vì bụi và mạt bụi nằm trong lõi. Riêng bàn thờ và đồ thờ của gia đình người bán, đó là chuyện tế nhị: nên hỏi người bán muốn mang đi hay nhờ xử lý thế nào, và làm theo tập quán của họ. Cách xử lý đồ cũ có bài riêng trong chuyên mục này.
Với mùi thuốc lá lâu năm: giặt hoặc thay rèm, lau trần và tường bằng khăn ẩm với nước rửa nhẹ, sơn lại nếu tường ngả vàng. Với mùi thú nuôi: tìm chỗ nước tiểu thấm vào ron gạch, chân tường gỗ, làm sạch kỹ ở đó. Với mùi ẩm mốc: tìm chỗ thấm và sửa, phơi tủ, tăng thông gió. Không có loại khói hay bột nào thay được những bước này.
Đồ quyết định bỏ thì gom gọn, hỏi tổ dân phố hoặc ban quản lý lịch thu gom đồ cồng kềnh. Đồ còn tốt như bàn ghế gỗ, quạt, kệ sách có thể làm sạch rồi tặng lại cho người cần; nhiều gia đình thấy cách này nhẹ lòng hơn là vứt bỏ đồ của người khác.
Chìa khoá, đồng hồ và những thứ bàn giao đi kèm
Chìa khoá. Hỏi người bán đã giao đủ bao nhiêu bộ, có ai khác giữ không (người giúp việc, người thuê trước, thợ). Dù câu trả lời thế nào, đổi lõi khoá cửa chính và cửa sau vẫn là việc nên làm trong tuần đầu.
Đồng hồ điện, nước. Chụp chỉ số lúc nhận nhà, làm thủ tục sang tên hợp đồng điện nước theo hướng dẫn của đơn vị cung cấp ở địa phương. Hoá đơn tháng cuối của chủ cũ nên được thanh toán dứt điểm trước khi bàn giao.
Mạng, truyền hình, camera cũ. Thiết bị mạng và camera của chủ cũ có thể vẫn kết nối về điện thoại của họ. Đặt lại thiết bị về mặc định, đổi mật khẩu, hoặc tháo ra nếu không dùng.
Giấy bảo hành, hướng dẫn thiết bị. Bình nóng lạnh, điều hoà, máy lọc nước để lại thường không kèm giấy tờ. Xin ảnh chụp tem, năm lắp đặt nếu có, để biết khi nào cần thay.
Buổi tẩy uế đặt ở cuối, làm thế nào cho gọn
Khi nhà đã sạch, đồ cũ đã xử lý và các chỗ hỏng đã sửa xong, gia đình mới làm buổi tẩy uế. Với nhà mua lại, nhiều nơi có thói quen lau cửa chính và khung cửa bằng nước lá bưởi hoặc nước gừng, rồi đốt một đĩa bột tẩy uế đi qua các phòng, nhất là phòng ngủ cũ của chủ trước. Theo quan niệm dân gian, đó là cách khép lại phần đời của ngôi nhà gắn với người khác.
Về an toàn, nhà cũ thường có trần thạch cao, rèm, ván gỗ, nên đĩa bột phải đặt trên khay kim loại hoặc viên gạch, xa vách gỗ, có người trông tới khi tàn. Cửa sổ mở, người già có bệnh phổi và trẻ nhỏ ra ngoài một lúc. Không đốt tiếp những đồ cũ của chủ trước trong nhà như một cách “giải uế”; đồ cần bỏ thì gom ra điểm thu gom rác.
Bột tẩy uế loại đóng gói nhỏ thường in sẵn cách dùng và lượng dùng trên bao, đỡ phải đoán. Nếu cần bột tẩy uế đóng gói sẵn có hướng dẫn trên bao, có thể tham khảo ở vatphamphongthuy.com. Còn chuyện ngôi nhà có hợp với gia đình hay không, phần lớn nằm ở việc nó khô ráo, sáng sủa, an toàn và được chăm sóc đều đặn sau này.
Tuần đầu ở nhà mua lại: những điều nên để ý
Buổi tẩy uế xong không có nghĩa mọi chuyện đã xong. Tuần đầu sống trong nhà mới là lúc ngôi nhà “nói” những điều nó giấu khi còn trống:
- Sau trận mưa đầu tiên, xem lại trần, góc tường, bậu cửa sổ có chỗ thấm mới không.
- Lúc cả nhà dùng nước cùng lúc buổi tối, xem nước có yếu, ống thoát có trào, có mùi cống bốc lên không.
- Khi bật nhiều thiết bị cùng lúc (điều hoà, bếp từ, bình nóng lạnh), aptomat có nhảy, dây có nóng không.
- Ban đêm có tiếng chuột trên trần, tiếng nước chảy trong tường khi không ai dùng nước không.
- Mùi lạ có quay lại sau vài ngày đóng cửa không: dấu hiệu nguồn mùi chưa được xử lý.
- Hàng xóm có nhắc gì về nhà cũ: lịch thu gom rác, giờ giấc ồn, chỗ để xe, những lần ngập.
Ghi những điều này vào một tờ giấy dán trong tủ bếp, mỗi điều kèm ngày. Sau một tháng, danh sách sẽ cho biết ngôi nhà cần sửa gì trước. Nghe hàng xóm cũng là cách làm quen, và nhiều khi biết được những chuyện mà người bán quên kể, như mái hay dột ở góc nào hay đường ống đã thay năm nào.
Với nhiều gia đình, cảm giác “nhà này hợp mình” đến dần từ những tuần như vậy, khi những chỗ khó chịu được sửa từng cái một. Buổi tẩy uế là điểm khởi đầu theo tập quán; việc chăm sóc nhà đều đặn mới là phần làm nên cảm giác yên ổn lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Người bán có cần biết mình làm tẩy uế không?
Không cần. Khi đã nhận bàn giao, nhà là của bạn. Chỉ nên trao đổi với người bán về đồ thờ cúng họ để lại, vì đó là đồ gắn với gia đình họ, nên hỏi họ muốn mang đi hay nhờ xử lý thế nào cho phải phép.
Nhà cũ có người mất trong nhà thì có cần làm khác không?
Về vệ sinh thì giống: làm sạch kỹ, thông gió, thay nệm cũ. Về tập quán, nhiều gia đình làm buổi tẩy uế kỹ hơn ở phòng đó cho yên lòng. Không cần lo lắng quá; nhà ở lâu năm thì chuyện sinh, lão, bệnh, tử từng diễn ra là bình thường.
Có nên sơn lại toàn bộ nhà trước khi tẩy uế?
Không bắt buộc. Sơn lại có lợi khi tường ngả vàng vì khói thuốc, có vết bẩn khó lau hoặc bạn muốn đổi màu. Nếu sơn, hãy chờ sơn khô và bay mùi vài ngày rồi mới làm buổi tẩy uế, để khói và mùi sơn không lẫn vào nhau.
Nên thuê dịch vụ vệ sinh hay tự làm?
Nhà lớn, nhiều dầu mỡ, nhiều kính thì thuê dịch vụ vệ sinh sẽ nhanh và kỹ hơn, nhất là phần điều hoà và kính cao. Buổi tẩy uế theo tập quán thì gia đình tự làm sau đó, vì đây là phần mang ý nghĩa riêng của gia đình.
Mùi lạ không rõ nguồn trong nhà cũ thì làm sao?
Lần theo mùi: cống, ống thoát điều hoà, gầm tủ, trần, chỗ có thể có chuột chết. Mùi nồng như trứng thối gần bếp có thể là gas, khoá van và mở cửa ngay. Không dùng khói hay bột thơm để át mùi khi chưa tìm được nguồn.