Tẩy uế xong mà nhà vẫn có mùi, hầu như luôn rơi vào một trong ba loại: mùi khói của chính buổi đốt bột còn bám vào rèm, nệm, tường; mùi ẩm mốc lộ ra khi đồ đạc được dời đi; hoặc mùi cống, mùi nước đọng có sẵn từ trước mà nay mới để ý. Mỗi loại có cách nhận ra và cách xử lý riêng, và không loại nào hết được bằng cách đốt thêm hay xịt thơm đè lên.
Nhiều người làm tẩy uế theo tập quán với mong muốn ngôi nhà nhẹ nhõm hơn, nên khi mùi còn lại thì lo rằng mình làm chưa đúng. Phần lớn trường hợp chỉ là chuyện vệ sinh và thông gió. Bài này giúp đọc mùi bằng mũi như thợ vẫn làm, khoanh vùng nguồn, xử lý từng loại, và nhận ra lúc nào cần gọi thợ nước hay thợ chống thấm.
Đọc mùi: ba loại hay gặp và cách khoanh vùng
Đi từng phòng, đóng cửa phòng lại vài phút rồi mở ra ngửi ngay ở cửa, sau đó đi sát từng món đồ. Mùi nặng nhất ở đâu thì nguồn ở gần đó. Bảng dưới gom các mùi hay gặp:
| Mùi như thế nào | Thường từ đâu | Xử lý trước tiên |
|---|---|---|
| Hăng khói, hơi khét, nặng nhất ở rèm, sofa vải | Khói bột tẩy uế bám vào vải và bề mặt | Mở cửa nhiều ngày, giặt rèm, vỏ gối, lau bề mặt |
| Hắc, cay mắt kéo dài | Đốt quá nhiều bột trong phòng kín hoặc bột kém chất lượng | Ra khỏi phòng, mở hết cửa, chờ thoáng hẳn mới vào |
| Ẩm, như giấy cũ, nặng ở góc tủ, chân tường | Mốc, đồ ẩm lâu ngày | Lau, phơi, xử lý nguồn ẩm |
| Thối như trứng hỏng, nặng ở nhà tắm, sân sau | Lỗ thoát sàn khô nước, ống thoát hở | Đổ nước vào lỗ thoát, kiểm nắp, gioăng |
| Tanh, ngọt khó chịu, nặng lên từng ngày ở một góc | Xác chuột, xác thằn lằn kẹt trong khe | Tìm theo mũi, đeo găng, gom bỏ kín |
| Chua, ẩm ở bếp hoặc gần máy giặt | Khay nước tủ lạnh, nước đọng dưới máy giặt | Lau khay, kiểm ống xả máy giặt |
Một mẹo hay dùng là ngửi vào buổi sáng khi vừa đi từ ngoài vào. Người ở trong nhà lâu bị quen mùi, mũi "tắt" với mùi quen sau vài phút. Nhờ một người từ ngoài vào ngửi giúp cũng là cách tốt.
Mùi khói còn lại sau buổi đốt bột
Khói của bất cứ thứ gì đốt trong nhà đều mang theo hạt rất nhỏ và các chất có mùi. Khi khói nguội đi, chúng bám lên những bề mặt mềm và xốp như vải rèm, nệm sofa, thảm, gối, chăn, giấy dán tường, trần thạch cao. Đó là lý do mùi khói còn lại vài ngày sau khi không khí đã trong. Càng đốt nhiều, phòng càng kín, mùi càng lâu đi.
Cách xử lý là cho không khí thay liên tục và làm sạch các bề mặt hút mùi. Mở cửa đối lưu nhiều lần trong ngày, bật quạt hướng ra ngoài. Giặt rèm, vỏ gối, vỏ đệm ghế, thảm nhỏ. Lau mặt bàn, mặt tủ, tay nắm cửa bằng khăn ẩm. Với sofa vải không tháo được vỏ, hút bụi kỹ và để ở chỗ có gió. Thường sau ba đến bảy ngày mùi sẽ nhạt hẳn nếu không đốt thêm.
Nếu mùi khói hắc, cay mắt, rát họng ngay cả khi đã mở cửa, đó là dấu hiệu lượng bột quá nhiều so với căn phòng hoặc loại bột cháy không sạch. Lần sau nên dùng ít hơn, đốt ở chỗ thông thoáng, đọc kỹ hướng dẫn và thành phần trên bao, tránh hàng không rõ nguồn gốc. Người trong nhà có ho kéo dài, khó thở sau buổi đốt thì nên đi khám, và lần sau chọn cách tẩy uế không khói.
Mùi ẩm mốc lộ ra khi dọn nhà
Buổi tẩy uế thường đi kèm dọn dẹp lớn: dời tủ, lôi đồ dưới gầm, mở kho. Những chỗ cả năm bị che giờ mới được thấy, và mùi ẩm ở đó bay ra khắp nhà. Nhiều gia đình thấy nhà "nặng mùi hơn" sau khi dọn chính vì lý do này, chứ không phải vì làm sai điều gì.
Xử lý theo thứ tự: soi đèn pin vào lưng tủ, chân tường, mặt dưới kệ; mảng mốc nhỏ trên bề mặt cứng thì lau bằng khăn ẩm có chút nước rửa chén, rồi lau khô; đồ vải, giấy bị mốc thì phơi nắng, giặt hoặc bỏ. Sau đó để chỗ vừa dọn thoáng gió vài ngày trước khi kê đồ lại, và kê cách tường, cách nền.
Nếu mùi ẩm đến từ chính bức tường, tường sờ thấy mát và ẩm, sơn phồng hoặc có vệt ố, thì nước đang đi vào từ đâu đó: mái, nhà bên, ống nước âm tường, nền. Lau bề mặt không giải quyết được; cần thợ chống thấm hoặc thợ nước dò tìm. Mốc lan rộng trên tường, trần, đồ gỗ lớn cũng là việc nên giao cho dịch vụ xử lý ẩm mốc, nhất là khi trong nhà có người hen suyễn hay dị ứng.
Mùi cống và mùi nhà vệ sinh: thường chỉ là chuyện nước trong ống
Lỗ thoát sàn khô nước. Lỗ thoát sàn ở nhà tắm, ban công, sân sau thường có một đoạn cong hoặc hộc giữ nước gọi là bẫy nước, chặn mùi từ cống đi lên. Nhà tắm ít dùng, nhà bỏ trống vài tuần, hoặc mùa nóng nước bốc hơi nhanh, bẫy nước cạn và mùi cống đi thẳng vào nhà. Đổ một gáo nước vào từng lỗ thoát sàn, mùi thường giảm rõ trong vài phút.
Nắp thoát sàn bị bỏ hoặc mất. Nắp chặn mùi bị tháo ra để thông tắc rồi không lắp lại là chuyện rất hay gặp. Kiểm từng lỗ thoát, thay nắp có cơ chế chặn mùi nếu cần.
Gioăng chân bồn cầu. Bồn cầu lắp lâu, nền lún nhẹ hoặc bị lay có thể làm hở gioăng giữa chân bồn và ống. Mùi nặng quanh chân bồn, nước rỉ ở mép là dấu hiệu. Việc này cần thợ nước tháo ra lắp lại.
Bồn rửa, lavabo. Ống xả dưới lavabo có đoạn cong giữ nước; nếu thay bằng ống thẳng hay ống mềm không có đoạn cong, mùi đi lên qua lỗ xả. Cặn tóc, xà phòng trong ống cũng có mùi. Tháo đoạn ống cong ra rửa, nếu tự làm được, hoặc nhờ thợ.
Ống thông hơi của hệ thoát nước. Nhà nhiều tầng có ống thông hơi đi lên mái. Ống bị tắc hoặc không có làm bẫy nước bị hút cạn mỗi khi xả nước ở tầng trên. Đây là việc của thợ nước, nhất là khi mùi chỉ xuất hiện lúc tầng trên dùng nước.
Mùi xác côn trùng, xác chuột và nước đọng ẩn
Mùi tanh ngọt, nặng lên từng ngày rồi nhạt dần sau một hai tuần thường là xác chuột hoặc thằn lằn kẹt trong khe, trên trần thạch cao, sau tủ bếp. Chuyện này hay xảy ra sau khi nhà vừa đặt bả hoặc bẫy. Cách tìm là đi theo mũi: mùi nặng nhất ở góc nào thì kiểm khe hở gần đó, mặt trên tủ, ô kỹ thuật, máng đèn. Khi thấy, đeo găng, dùng túi kín gom lấy, lau chỗ đó bằng nước tẩy rửa gia dụng pha theo nhãn, rửa tay kỹ.
Xác nằm trong trần hoặc trong tường không với tới thì có thể phải mở một ô trần, hoặc chờ mùi tự hết trong lúc giữ thông gió. Nếu chuyện này lặp lại, trong nhà có chuột thường xuyên, nên gọi dịch vụ kiểm soát chuột để bịt lối vào thay vì đặt thêm bả.
Nước đọng ẩn là nguồn mùi chua, ẩm thường bị bỏ sót: khay hứng nước dưới đáy tủ lạnh, máng nước thải của điều hoà chảy ngược, đáy bình hoa lâu không thay nước, khay dưới chậu cây, chỗ đọng dưới máy giặt. Kiểm một lượt những chỗ này khi mùi chua không rõ nguồn.
Những cách che mùi nên tránh
Khi mùi còn, phản xạ thường là đốt thêm, xịt thêm, đặt thêm thứ thơm. Những cách này thường làm tình hình khó chịu hơn:
- Đốt thêm bột hoặc đốt liên tiếp nhiều ngày để át mùi: mùi khói chồng lên mùi cũ, vải và tường hút thêm khói, người trong nhà dễ bị kích ứng.
- Xịt thơm, sáp thơm nồng trong phòng kín: che được vài giờ, sau đó mùi gốc quay lại; hương liệu nồng gây nhức đầu ở người nhạy cảm.
- Đổ hoá chất mạnh vào lỗ thoát sàn khi chưa biết nguyên nhân: nếu chỉ là bẫy nước cạn thì một gáo nước là đủ. Tuyệt đối không đổ lẫn nước javel với chất thông cống hay chất tẩy có axit, vì có thể sinh khí độc.
- Đóng kín nhà để mùi "khỏi lan": mùi không đi đâu cả, chỉ đậm hơn.
- Rắc muối, vôi vào chỗ có mùi: không xử lý được nguồn mùi, lại làm ẩm, ố nền hoặc gây bỏng da mắt với vôi.
Nguyên tắc chung khá đơn giản: tìm nguồn, loại bỏ nguồn, cho không khí thay. Mùi thơm, nếu muốn, là bước cuối khi nhà đã sạch, và nên nhẹ. Chuyện xông hương cho thơm nhà là một thói quen riêng, không phải cách xử lý mùi.
Lúc nào nên gọi thợ thay vì tự làm
Có những mùi mà gia chủ tự xử lý được trong một buổi: khói bám vải, bẫy nước cạn, khay nước tủ lạnh, góc mốc nhỏ. Còn lại một số trường hợp nên giao cho người có dụng cụ và kinh nghiệm, vì tự làm dễ tốn công mà mùi vẫn quay lại.
Gọi thợ nước khi mùi cống vẫn còn sau khi đã đổ nước vào mọi lỗ thoát, khi mùi chỉ xuất hiện lúc nhà trên xả nước, khi có nước rỉ quanh chân bồn cầu. Gọi thợ chống thấm khi tường, trần ẩm và có mùi kéo dài, sơn phồng, vệt ố lan. Gọi dịch vụ kiểm soát côn trùng, chuột khi thấy dấu vết chuột thường xuyên hay mùi xác lặp lại. Có mùi gas thì khác hẳn: khoá van bình, mở cửa, không bật tắt công tắc điện, không dùng lửa, ra ngoài và gọi người có chuyên môn.
Khi mùi đã được xử lý tận gốc, nhiều gia đình làm lại một lượt tẩy uế nhẹ theo tập quán, lau nước lá hoặc mở cửa đón gió, để khép lại đợt dọn nhà. Lúc đó buổi tẩy uế mới mang lại đúng cảm giác nhẹ nhõm mà người ta mong.
Câu hỏi thường gặp
Mùi khói bột tẩy uế bao lâu thì hết?
Nếu đốt lượng vừa phải và mở cửa ngay sau đó, mùi trong không khí thường tan trong vài giờ, còn mùi bám vải nhạt dần sau vài ngày. Giặt rèm, vỏ gối và thông gió đều đặn giúp nhanh hơn. Mùi hắc kéo dài là dấu hiệu đã đốt quá nhiều trong phòng kín.
Đổ nước vào lỗ thoát sàn rồi mà vài hôm sau lại có mùi?
Nhà tắm ít dùng thì nước trong bẫy bay hơi dần, cần đổ lại định kỳ hoặc dùng nắp chặn mùi kiểu có van. Nếu nước cạn rất nhanh, chỉ vài giờ, có thể ống bị hút ngược do thiếu ống thông hơi, nên nhờ thợ nước kiểm.
Than hoạt tính có khử được mùi cả căn nhà không?
Than hoạt tính hút được một phần mùi trong không gian nhỏ, kín như tủ giày, tủ quần áo, hộc bếp. Với cả căn nhà, lượng than cần rất lớn và không thay được thông gió. Nên dùng than cho tủ, còn nhà thì xử lý nguồn và mở cửa.
Có nên dùng máy tạo ozone để khử mùi trong nhà?
Ozone là chất kích ứng đường hô hấp. Các cơ quan về môi trường và sức khoẻ ở nhiều nước khuyến cáo không dùng máy tạo ozone ở nơi có người. Nếu cần xử lý mùi nặng sau cháy hay sau sự cố, nên thuê dịch vụ chuyên nghiệp có quy trình cách ly phù hợp.
Mùi lạ chỉ xuất hiện vào ban đêm là do đâu?
Ban đêm nhà đóng cửa, không khí ít được thay, nhiệt độ thay đổi làm không khí trong ống thoát nước dịch chuyển, nên mùi cống hay mùi ẩm dễ nhận ra hơn. Kiểm bẫy nước, lỗ thoát sàn, khe điều hoà và thông gió nhẹ ban đêm thường giải quyết được.
Ngửi thấy mùi gas sau buổi đốt bột thì làm gì?
Dừng mọi việc có lửa, khoá van bình gas, mở cửa, không bật tắt công tắc điện hay rút phích cắm, đưa mọi người ra ngoài rồi gọi người có chuyên môn kiểm tra. Lần sau đặt đĩa bột xa khu bếp gas và xa chỗ để bình.