Khi mang đĩa bột tẩy uế đi qua các phòng, mỗi phòng cần một cách làm riêng: phòng ngủ thì dời chăn gối, rèm khỏi đường đi; bếp thì khoá van gas, tắt bếp; phòng thờ thì chỉ đi qua, không đặt đĩa lên bàn thờ; nhà vệ sinh bật quạt hút; kho và chỗ để xe có giấy, xăng thì đi qua nhanh, không để đĩa lại.
Phần lớn hướng dẫn chỉ nói "hơ khắp nhà", nhưng ngôi nhà Việt có những không gian rất khác nhau về độ kín, vật dễ cháy và người dùng. Bài này đi qua từng loại phòng theo thứ tự hay gặp trong một căn nhà phố hay căn hộ, nêu điều cần chuẩn bị, cách đi và điều cần tránh, để buổi tẩy uế vừa đủ nếp vừa không để lại rủi ro ở góc nào.
Nguyên tắc chung trước khi vào từng phòng
Dù phòng nào, ba nguyên tắc vẫn giữ nguyên. Một, đĩa luôn đặt trên khay kim loại hoặc khay có tay cầm, không cầm đĩa trần. Hai, có người đi trước mở cửa, vén rèm, dời đồ cản lối, để người cầm đĩa không phải xoay xở một tay. Ba, mỗi phòng chỉ dừng một lúc ngắn, đưa đĩa qua các góc, rồi đi tiếp; đĩa chỉ được đặt xuống ở chỗ đã chọn sẵn là cửa chính.
Thứ tự đi theo nếp nhiều nhà là từ phòng trong cùng ra phía cửa, tầng trên xuống tầng dưới. Về mặt thực tế, thứ tự này cũng đẩy khói dần về phía cửa đang mở. Nếu nhà bạn có nếp riêng, cứ giữ nếp riêng, miễn là đường đi không buộc phải quay lại qua phòng đã đầy khói.
Trước khi bắt đầu, đi một vòng nhà với đôi mắt "tìm thứ dễ cháy": rèm buông chạm sàn, giấy tờ để trên ghế, vàng mã trong túi nilon, bình xịt côn trùng, chai cồn sát khuẩn, can xăng dự trữ. Dời chúng khỏi đường đi hoặc cất vào tủ. Năm phút này tránh được phần lớn rủi ro của cả buổi.
Bảng chuẩn bị theo từng phòng
Bảng dưới tóm tắt điều cần làm trước khi mang đĩa vào và điều cần tránh ở từng nơi:
| Phòng | Chuẩn bị | Tránh |
|---|---|---|
| Phòng ngủ | Gấp chăn, xếp gối lên giường, buộc rèm, mở cửa sổ | Đặt đĩa trên giường, tủ đầu giường; đi sát màn chống muỗi |
| Phòng khách | Dời giấy báo, sách, gối tựa khỏi bàn thấp; tắt điều hoà | Đặt đĩa trên thảm, sofa, bàn gỗ không kê |
| Bếp | Tắt bếp, khoá van gas, cất chai dầu ăn, cồn; mở cửa sổ bếp | Mang đĩa vào khi đang nấu; đặt đĩa trên mặt bếp |
| Phòng thờ | Kiểm nhang trên bàn thờ đã tàn chưa; dời vàng mã khỏi lối đi | Đặt đĩa lên bàn thờ, sát khăn phủ, sát đèn dầu |
| Nhà vệ sinh | Bật quạt hút, mở cửa | Đứng lâu trong không gian nhỏ kín |
| Kho, gầm cầu thang | Mở cửa kho; nhìn trước có thùng giấy, sơn, xăng không | Để đĩa lại trong kho; đi sát đống thùng các tông |
| Chỗ để xe trong nhà | Xe để nguội; không có can xăng mở nắp | Đưa đĩa sát bình xăng, sát xe vừa chạy về |
| Ban công, sân thượng | Dọn lá khô, rác; cất quần áo phơi | Đặt đĩa nơi gió lùa mạnh, sát chậu cây khô |
Nhìn vào cột cuối, có thể thấy rủi ro ở mỗi phòng không giống nhau, nhưng chung một điểm: đĩa nóng gặp thứ dễ cháy. Giữ khoảng cách giữa hai thứ ấy là giữ được an toàn.
Phòng ngủ và phòng khách: vải là thứ cần để ý
Chăn, gối, nệm hút mùi khói rất nhanh. Chúng là vật liệu xốp, khói đi qua để lại mùi bám lâu. Gấp chăn gọn, xếp gối lên đầu giường, có nhà cho chăn gối vào tủ trong lúc đốt. Nệm không cất được thì chỉ cần đi qua nhanh, không dừng lâu cạnh giường.
Rèm buông chạm sàn là rủi ro lớn nhất. Người cầm đĩa đi sát cửa sổ để đưa khói qua góc, mép rèm có thể quệt vào đĩa. Buộc rèm gọn lên hoặc vén hẳn sang một bên trước khi vào phòng.
Màn chống muỗi. Màn bằng vải lưới mỏng bắt lửa rất nhanh. Tháo hoặc vén màn lên cao trước khi mang đĩa vào phòng ngủ.
Phòng của trẻ nhỏ. Phòng có trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ hay ngủ thì có thể bỏ qua khói, chỉ lau dọn, mở cửa. Nếu người lớn muốn khói đi qua, đi qua nhanh và mở cửa rất lâu trước khi trẻ về phòng.
Phòng khách nhiều đồ gỗ, sofa vải. Gối tựa sofa, thảm trải sàn cũng giữ mùi. Có nhà thích mùi thảo mộc vương nhẹ trong phòng khách; nếu không thích, đi nhanh và mở cửa lâu hơn.
Bếp và chỗ để xe: hai nơi có nhiên liệu
Bếp là nơi duy nhất trong nhà có sẵn nhiên liệu dạng khí. Trước khi mang đĩa vào bếp, tắt mọi bếp đang nấu, khoá van bình gas hoặc van tổng, và để ý xem có mùi gas không. Nếu ngửi thấy mùi gas, không mang lửa vào, mở hết cửa và xử lý chỗ rò trước đã. Chai dầu ăn, chai cồn, bình xịt tẩy rửa trên mặt bếp nên được cất vào tủ. Đĩa đi qua bếp rồi ra, không đặt trên mặt bếp hay cạnh bếp gas.
Nhà phố Việt thường để xe máy trong nhà, ngay tầng trệt. Xe vừa chạy về có ống xả còn nóng, bình xăng có hơi xăng thoát ra nhẹ quanh nắp. Can xăng dự trữ, chai dầu nhớt cũng hay để ở góc này. Khi mang đĩa qua chỗ để xe, giữ khoảng cách với xe và các can, không cúi đĩa sát bình xăng để "tẩy uế cho xe". Tập quán tẩy uế xe của tài xế, người buôn bán là một chuyện riêng; ở trong nhà, đi qua nhanh là đủ.
Ở cửa hàng có bếp như quán ăn, nên đốt khi bếp đã tắt hẳn và nguội, trước giờ sơ chế. Khu vực để thực phẩm sống, thực phẩm chín nên được đậy kín hoặc cất trước, để khói và tro không rơi vào đồ ăn.
Phòng thờ, nhà vệ sinh, kho: những không gian đặc biệt
Phòng thờ là nơi nhiều gia đình coi trọng nhất trong buổi tẩy uế. Theo nếp nhiều nhà, khói đi qua phòng thờ là phần không thể thiếu. Điều cần nhớ là đĩa bột không đặt lên bàn thờ: bàn thờ đã có bát hương, nhang đang cháy, đèn, khăn phủ, có khi cả vàng mã; thêm một đĩa than vào đó là chồng rủi ro. Cầm đĩa đi qua, dừng một lúc trước bàn thờ nếu gia đình muốn, rồi mang ra. Việc lau dọn bàn thờ, bao sái là một chủ đề riêng, có những lưu ý riêng.
Nhà vệ sinh thường nhỏ và kín, nhiều nhà chỉ có quạt hút. Đứng lâu trong đó với đĩa khói thì khói đặc nhanh. Bật quạt hút, mở cửa, đưa đĩa vào một lúc ngắn rồi ra. Nhiều gia đình bỏ qua nhà vệ sinh, chỉ lau rửa sạch là đủ, cũng không sao.
Kho, gầm cầu thang, phòng chứa đồ thường có nhiều giấy, thùng các tông, vải vụn, sơn thừa. Đó là những không gian dễ bắt lửa nhất trong nhà. Mở cửa kho, đưa đĩa qua ở ngưỡng cửa hoặc đi một vòng ngắn ở lối giữa, không để đĩa lại. Nếu kho có sơn, xăng, dung môi mở nắp, đừng mang lửa vào.
Căn hộ nhỏ, phòng trọ: gộp phòng cho gọn
Căn hộ chung cư hai phòng ngủ hay phòng trọ một gian không cần một lộ trình dài. Không gian liền nhau, khói từ phòng khách đã lan sang bếp trong vài phút. Ở đây, cách gọn là đứng ở giữa căn, đưa đĩa về phía từng phòng ngủ qua cửa mở, đi vào mỗi phòng một lúc ngắn, rồi ra cửa chính đặt đĩa. Cả buổi chỉ cần một ngọn núi bột nhỏ.
Với căn hộ, điều cần để ý hơn cả là đầu báo khói và hành lang chung. Đầu báo khói thường gắn ở trần phòng khách, hành lang trong căn hộ; khói bốc thẳng lên có thể làm nó kêu. Báo ban quản lý trước, hỏi họ cách xử lý. Cửa chính mở ra hành lang chung thì khói sẽ bay ra đó, nên đặt đĩa ở phía trong ngưỡng cửa và mở cửa ban công để tạo luồng gió hút khói ra ngoài trời, không đẩy khói ra hành lang nhà bên.
Phòng trọ một gian vừa là phòng ngủ vừa là bếp, đồ đạc dồn sát nhau, vải và giấy ở khắp nơi. Nếu chủ trọ cho phép và bạn muốn đốt, dùng rất ít bột, mở cả cửa chính lẫn cửa sổ, đứng ở cửa chứ không mang đĩa đi giữa đồ đạc. Lau phòng bằng nước lá kèm một đĩa bột nhỏ ở ngưỡng cửa thường là lựa chọn hợp lý nhất cho không gian này.
Một lộ trình mẫu cho nhà ống ba tầng
Để dễ hình dung, dưới đây là một lộ trình ví dụ giả định cho nhà ống ba tầng có sân thượng, chỗ để xe ở tầng trệt, bếp phía sau:
- Mở cửa sân thượng và cửa chính trước, để có luồng gió đi qua lồng cầu thang.
- Bắt đầu ở sân thượng hoặc phòng thờ tầng trên cùng: đi qua, không đặt đĩa.
- Xuống tầng hai: phòng ngủ trong cùng, phòng ngủ ngoài, nhà vệ sinh tầng hai.
- Xuống tầng một: phòng khách, bếp phía sau (gas đã khoá), kho gầm cầu thang (chỉ ở ngưỡng cửa).
- Đi qua chỗ để xe ở khoảng cách an toàn, ra cửa chính.
- Đặt đĩa trên khay ở cửa chính, có người trông đến khi gần tàn.
Lộ trình này mất chừng mười lăm, hai mươi phút với tốc độ đi chậm. Nếu bột tàn trước khi hết các tầng, dùng đĩa thứ hai cho tầng dưới thay vì cố đi nhanh.
Nếu cần bột tẩy uế đóng gói sẵn có hướng dẫn trên bao, có thể tham khảo ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Có cần đốt bột ở nhà vệ sinh không?
Tuỳ nếp nhà. Nhiều gia đình đưa đĩa qua nhanh, nhiều gia đình bỏ qua và chỉ lau rửa thật sạch. Nhà vệ sinh nhỏ, kín nên nếu đưa đĩa vào thì bật quạt hút, mở cửa và không đứng lâu.
Có nên để đĩa bột trong phòng ngủ qua đêm không?
Không. Đĩa bột phải có người trông cho tới khi tàn và không được để trong phòng có người ngủ. Khói trong phòng kín ban đêm làm khó thở, còn đĩa không người trông có thể gây cháy.
Tẩy uế bếp khi đang có đồ ăn trên bàn có được không?
Nên cất hoặc đậy kín đồ ăn trước. Tro mịn và khói có thể bám vào thức ăn. Với quán ăn, nên đốt trước giờ sơ chế và đặt đĩa xa khu thực phẩm.
Có cần mang đĩa qua tủ quần áo, tủ bếp không?
Không cần mở từng tủ. Khói đi qua phòng là đủ theo nếp làm; mở tủ chỉ làm quần áo, chén bát ám mùi khói. Nếu nhà có nếp mở tủ, mở ngắn rồi đóng lại.
Chỗ để xe trong nhà có cần tẩy uế không?
Nhiều nhà đi qua chỗ để xe như một phần của tầng trệt. Cần giữ đĩa xa bình xăng, ống xả nóng và can xăng dự trữ. Nếu xe vừa chạy về hoặc có mùi xăng, tốt nhất bỏ qua góc này.
Nhà có gác lửng gỗ thì đi thế nào?
Gác gỗ, sàn gỗ là nơi cần cẩn thận nhất: luôn cầm đĩa trên khay, không đặt xuống sàn, đi chậm ở cầu thang gỗ. Nếu cầu thang dốc, hẹp, có thể chỉ đứng ở chân cầu thang đưa đĩa lên rồi xuống.